[Phần 1] Đối Mặt Với Wonder Week Hay Tuần Khủng Hoảng Của Trẻ Sơ Sinh

Wonder week hay tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh là thời kỳ trẻ trở nên nhạy cảm về cả thể chất và tinh thần. Mỗi khi đối mặt với thời kỳ này, cha mẹ thường cảm thấy hoang mang, bối rối. Nhưng trái lại với những biểu hiện bất ổn đó, tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh là dấu hiệu cho thấy sự phát triển của trẻ với các kỹ năng mới.

Wonder week – Tuần khủng hoảng của trẻ là gì?

Tuần khủng hoảng của bé, hay còn được gọi là "wonder week" trong tiếng Anh, là thuật ngữ được sử dụng trong việc mô tả các giai đoạn phát triển và tiến hóa của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Thuật ngữ này xuất phát từ cuốn sách "The Wonder Weeks" của tác giả Hetty van de Rijt và Frans Plooij.

Theo cuốn sách này, wonder week là một giai đoạn thời gian xảy ra trong quá trình phát triển não bộ của trẻ, trong đó có sự thay đổi và tiến hóa lớn. Trong thời gian này, trẻ có thể trải qua một số biểu hiện như thay đổi thái độ, tăng cường hoạt động não bộ, và có thể có những thay đổi trong cách ứng xử và hành vi.

Theo sách "The Wonder Weeks", có tổng cộng 10 wonder weeks xảy ra trong suốt quá trình phát triển từ lúc trẻ sơ sinh cho đến khi trẻ đạt đến 20 tháng tuổi. Đó là các tuần thứ: 5, 8, 12, 19, 26, 37, 46, 55, 64, 75. Mỗi wonder week kéo dài trung bình khoảng 1-2 tuần và có thể gây ra một số thay đổi trong cảm xúc, giấc ngủ, hành vi và sự tương tác của trẻ.

Tuy nhiên, đáng lưu ý rằng không tất cả các trẻ đều trải qua cùng một kịch bản wonder week và không phải tất cả các thay đổi trong hành vi của trẻ đều có thể được giải thích bằng wonder week. Mỗi trẻ có sự phát triển riêng và có thể trải qua các giai đoạn phát triển khác nhau.

Vì vậy, wonder week là một khái niệm được đề xuất để giúp cha mẹ hiểu về quá trình phát triển của trẻ, nhưng không phải là một quy tắc tuyệt đối mà áp dụng cho mọi trẻ.

Dấu hiệu nhận biết các wonder week của trẻ

Có một số dấu hiệu mà cha mẹ có thể nhận biết khi trẻ đang trải qua các tuần khủng hoảng hoặc wonder week. Dưới đây là một số dấu hiệu phổ biến mà trẻ có thể thể hiện trong thời gian này:

Thay đổi trong giấc ngủ: Trẻ có thể trở nên khó ngủ, thức giấc nhiều hơn bình thường, hay có giấc ngủ không ổn định.
Thay đổi trong cảm xúc: Trẻ có thể trở nên khó chịu, khóc nhiều hơn, cáu gắt hơn bình thường. Tâm trạng vui buồn bất thường. Bé đòi bế nhiều hơn, bám ba mẹ hơn
Thay đổi trong ăn uống: Bé sẽ mất cảm giác ngon miệng. Bé bú ít đi hoặc bỏ bú, giảm số cữ bú trong ngày.
Thay đổi trong sự phát triển: Trẻ có thể trải qua sự phát triển nhanh chóng trong kỹ năng cử động, ngôn ngữ, hoặc sự hiểu biết.
Tăng cường tương tác và khám phá: Trẻ có thể tỏ ra tò mò và muốn khám phá mọi thứ xung quanh hơn, tăng cường sự tương tác với môi trường và những người xung quanh.
Thay đổi trong lịch trình: Trẻ có thể có khó khăn trong việc tuân thủ lịch trình hoặc thay đổi thói quen hàng ngày của mình.

Mỗi em bé sẽ có những biểu hiện riêng trong thời kỳ nhạy cảm wonder week này, tuỳ vào cảm nhận cũng như thể chất của trẻ. Thời gian khủng hoảng của mỗi bé cũng không giống nhau, có thể đến sớm hơn hay muộn hơn, kết thúc nhanh hoặc chậm. Chính vì thế, cha mẹ chỉ cần tập trung quan sát bé và lắng nghe cảm nhận của mình để đưa ra những nhận định cũng như biện pháp phù hợp.

Lý do xuất hiện tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh cần phải hoàn thiện rất nhiều kỹ năng mới trong năm đầu đời. Điều này đồng nghĩa với việc con cần phải liên tục phát hiện kỹ năng mới, tập trung thực hành để có thể sớm kiểm soát được nó. Trong quá trình học hỏi và rèn luyện bản thân, trẻ sẽ có lúc chưa thành công, cơ thể chưa thể tuân theo ý muốn của con tức thì. Điều này khiến cho các bé cảm thấy bực bội, ức chế và giải tỏa bằng biểu hiện gào khóc, cáu gắt.

Quá trình học hỏi kỹ năng mới khiến trẻ vừa phấn khích vừa mệt mỏi. Bản năng thúc giục trẻ nhanh chóng thành thạo kỹ năng mới. Mặt khác, con phải dồn toàn bộ sức lực và sự tập trung cao độ vào việc tập luyện và hoàn thiện khả năng kiểm soát kỹ năng đó. Chính vì thế, con chẳng còn biết đói như mọi ngày, giấc ngủ cũng không sâu bởi bên trong con luôn có tiếng nói: “Hãy tiếp tục tập luyện đi!”.

Trẻ nhỏ cũng có những “chuyện lớn” phải hoàn thành, có thời hạn mà bản thân trẻ tự đặt ra cho mình. Vậy nên trẻ cũng sẽ cảm thấy căng thẳng, áp lực nhưng không biết cách bày tỏ thế nào, giải tỏa thế nào ngoài việc dùng tiếng khóc, sự khó chịu, gắt gỏng. Điều này dễ khiến cho những cha mẹ có con lần đầu cảm thấy thật khó để vượt qua. Sự thay đổi về thói quen sinh hoạt, chất lượng ăn ngủ cũng như tính khí của bé con khiến cha mẹ cảm thấy bối rối, thậm chí căng thẳng.

Cha mẹ có thể hình dung đến bản thân khi mới mua một chiếc điện thoại mới. Cha mẹ đã cảm thấy nóng lòng muốn sử dụng nó, muốn khám phá món đồ đó như thế nào, có muốn quên ăn quên ngủ hay không? Nếu cha mẹ hiểu cảm giác đó thì bé con cũng vậy. Trẻ cũng háo hức với việc mình sắp biết bò, sắp biết đi, có thể tự mình nhìn ngắm xung quanh.

Trẻ cũng khao khát có thể kiểm soát những khả năng của bản thân như người lớn mong chờ món đồ mới. Hiểu được điều này sẽ giúp cha mẹ có cái nhìn thoáng hơn với tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh, đó là một hiện tượng sinh lý bình thường cho thấy con đang phát triển.

Tốc độ phát triển của mỗi trẻ cũng không giống nhau. Mỗi em bé sẽ có thế mạnh cũng như điểm yếu riêng. Cha mẹ không nên đặt kỳ vọng quá cao hoặc quá thấp, không nên so sánh các em bé khác với con của mình. Điều này có thể tạo ra những áp lực vô hình lên cha mẹ và gián tiếp tác động đến trẻ.

Wonder week của trẻ kéo dài bao lâu?

Thời gian kéo dài của mỗi tuần khủng hoảng của trẻ (wonder week) có thể khác nhau. Theo tác giả Hetty van de Rijt và Frans Plooij trong cuốn sách "The Wonder Weeks", mỗi tuần khủng hoảng thường kéo dài trung bình từ 1 đến 2 tuần.

Tuy nhiên, đây chỉ là một ước lượng và thời gian thực tế của wonder week có thể thay đổi đáng kể từ trẻ này sang trẻ khác. Có trẻ có thể trải qua tuần khủng hoảng trong thời gian ngắn hơn, trong khi có trẻ khác có thể kéo dài hơn đến 5-6 tuần.

Mỗi Wonder week thường gồm hai giai đoạn là bão tố (stormy) và nắng đẹp (sunny).

Giai đoạn bão tố (stormy): Đây là giai đoạn ban đầu của mỗi tuần khủng hoảng. Trẻ sẽ trải qua sự thay đổi và phát triển trong hoạt động não bộ, và điều này có thể làm cho trẻ cảm thấy bối rối. Trong giai đoạn này, trẻ có thể trở nên khó chịu, cáu gắt, khó ngủ, và có thể có thay đổi trong cách ăn uống.
Giai đoạn nắng đẹp (sunny): Sau giai đoạn bão tố, trẻ sẽ trải qua giai đoạn nắng đẹp. Trong giai đoạn này, trẻ đã vượt qua những thay đổi và điều chỉnh cần thiết trong não bộ của mình. Trẻ sẽ thể hiện sự tiến bộ trong các kỹ năng, sự tương tác, và sự hiểu biết. Trẻ có thể trở nên thân thiện, tò mò hơn và có khả năng khám phá tốt hơn.

Ngoài ra, đáng lưu ý rằng không phải mọi thay đổi trong hành vi của trẻ đều có thể được giải thích bằng wonder week. Có nhiều yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và hành vi của trẻ, bao gồm môi trường, sức khỏe và yếu tố cá nhân của trẻ.

Quan trọng nhất, việc hiểu rằng các tuần khủng hoảng có thể xảy ra trong quá trình phát triển của trẻ là một cách để cha mẹ có cái nhìn tổng quan và đáp ứng phù hợp với nhu cầu của trẻ.